فشار خون بالا ‏‎(Hypertension)‎

 

‎‎فشار خون  داخل سرخرگ ها توسط میزان قدرت پمپ عضلانی قلب و مقاومت ‏و سختی دیواره سرخرگ ها ایجاد شده و برای خونرسانی مناسب به بافت ها لازم ‏است . با این حال افزایش نامتناسب این فشار ( كه توسط واحد میلیمتر جیوه اندازه ‏گیری می شود ) در طولانی مدت باعث تخریب دیواره سرخرگ ها ( مخصوصاً عروق ‏قلبی و مغزی ) شده و خطرناك است . سكته قلبی ( انفاركتوس ) و سكته مغزی ( ‏براثر انسداد سرخرگی و یا پارگی عروق آن ) نارسایی كلیوی ،عوارض چشمی ‏ونارسایی قلب از عوارض مهم فشار خون بالا می باشند. نكته مهم اینست كه فرد مبتلا ‏به فشار خون بالا ( مگر در موارد بسیار شدید ) علامت خاصی نداشته و فقط با كنترل ‏دوره ای و منظم فشار خون در فرد می توان به وجود آن پی برد و درمان مناسب و ‏جلوگیری از عوارض وخیم آن را شروع كرد . ‏
اندازه گیری فشار خون معمولاً توسط دستگاههای جیوه ای وكاملاً آسان انجام ‏می شود . میزان فشار خون به واحد میلیمتر جیوه بوده و شامل 2 جزء است . جزء اول ‏فشار خون در هنگام انقباض قلب بوده و اصطلاحاً فشار سیستولی نام دارد . جزء دوم ‏فشار خون در هنگام استراحت قلب بوده و اصطلاحاً فشار دیاستولی نام دارد . فشار ‏خون 90/140 ( 140 روی 90 ) یعنی فشار سیستولی 140 و فشار دیاستولی 90 میلیمتر ‏جیوه.‏
بهترین میزان فشار خون در صورتی است كه فشار سیستولی كمتر از 120 و فشار ‏دیاستولی كمتر از 80 میلیمتر جیوه می باشد ( اصطلاحاً كمتر از 12 روی 8 ). مقادیر ‏بالاتر از 90/140 معمولاً نیاز به درمان دارند كه البته ممكن است ابتدا با رژیم غذایی ‏مناسب و كاهش وزن و فعالیت ورزشی به درمان آن پرداخت و در صورت عدم ‏موفقیت این روش ، درمان دارویی را شروع كرد . البته ممكن است در برخی بیماران ‏مثلاً افراد دیابتی و یا در صورت وجود عوامل خطر ساز متعدد آستانه شروع درمان ‏دارویی پایین تر باشد ( 85/130 ). ‏
چاقی ، تحرك كم ،تغذیه نامناسب از مهمترین عوامل ایجاد كننده فشار خون بالا ‏در جامعه ما می باشد و می توان با ورزش منظم ، حفظ وزن مناسب و رژیم غذایی ‏سالم از ایجاد این بیماری پیشگیری كرد و یا موارد خفیف و متوسط فشار خون بالا را ‏كنترل كرد . با این حال در صورت وجود فشار خون بالا و عدم كنترل آن توسط ‏روشهای فوق ،شروع درمان دارویی كاملاً حیاتی بوده و برای پیشگیری از عوارض ‏كشنده آن باید انجام شود .‏
داروهایی كه برای كنترل فشار خون بكار می روند بسیار متنوع بوده و براساس شرایط ‏بیمار و نظر پزشك انتخاب شده و پیگیری دوره ای از نظر موفقیت درمان و عوارض ‏احتمالی داروها و تصمیم گیری در رابطه با تغییر میزان دارو و یا تعویض دارو ، لازم ‏است . ممكن است برای رسیدن به فشار خون ایده آل چندین بار تغییر میزان دارو و ‏یا تعویض دارو لازم باشد .‏
نكته مهم : گاهاً در برخی بیماران این تصور ایجاد می شود كه با رسیدن فشار خون به ‏حد ایده آل بیماری ایشان درمان شده و باید درمان قطع شود ؛ قطع دارو و برگشتن به ‏عادات غذایی قبل منجر به عود فشار خون شده و فقط با كنترل و درمان دارویی علائم ‏فشار خون می توان از عوارض آن جلوگیری كرد .‏
میزان نمك مصرف شده در فرد مبتلا به فشارخون بالا ، در تنظیم فشارخون و موفقیت ‏درمان دارویی بسیار حائز اهمیت است . میزان توصیه شده مصرف نمك كمتر از 2 ‏گرم روزانه است . عدم استفاده از نمك در هنگام طبخ غذا در این زمینه بسیار كمك ‏كننده است . ضمناً توجه به میزان نمك موجود در غذاهای آماده از قبیل ‏fast-food‏ و ‏یا كنسروها مهم می باشد .‏
فشار خون بسیار شدید (فشار سیستولی بیشتر از 180 و فشار دیاستولی بیشتر از 110 ‏میلیمتر جیوه  ) با خطر عوارض زودرس از قبیل خونریزی مغزی ویا نارسایی كلیوی ‏حاد همراه می باشند و ممكن است نیاز به بستری در بیمارستان و استفاده از داروهای ‏تزریقی جهت كنترل فوری فشار خون باشد . در صورت توصیه پزشك به بستری ‏هیچگاه از این امر اجتناب نكنید .‏
كنترل فشار خون درصورت طولانی مدت از طریق مراجعه منظم به پزشك و ‏ترجیحاً استفاده از دستگاه های كنترل فشارخون در منزل (مخصوصاً انواع دیجیتالی) ‏انجام شده و جهت رسیدن به هدف، لازم می باشند .ممكن است هولتر فشارخون ‏‏(دستگاه فشارخون دیجیتالی متصل به بیمار) برای 48- 24 ساعت برای بیمار در نظر ‏گرفته شود تا فشارخون در طول شبانه روز درهنگام فعالیت و استراحت ارزیابی شده ‏و درمان مناسب طبق آن انجام شود . ‏
مصرف سیگار و دخانیات در فرد مبتلا به فشار خون ، علاوه بر افزایش فشارخون با ‏خطر بسیار بالای حمله های قلبی همراه است و حتماً باید قطع شود .‏
گاهاً برخی موارد فشارخون بالا (مخصوصاً انواع شدید ) ناشی از علل قابل برگشت ‏نظیر تنگی سرخرگ كلیوی و یا بیماریهای غدد می باشد . در این موارد درمان عوامل ‏ایجاد كننده ممكن است با بهبود فشارخون همراه باشند . ‏